Dịch Bắc hành tạp lục: Bài 1



Bắc hành tạp lục

Bài 1

Long thành cầm giả ca
龍城琴者歌
Long thành cầm giả ca
龍城佳人
Long thành giai nhân
不記名字
Bất ký danh tự
獨善絃琴
Độc thiện huyền cầm
舉城之人以琴名
Cử thành chi nhân dĩ cầm danh
學得先朝宮中供奉曲
Học đắc tiên triều cung trung cung phụng khúc
自是天上人間第一聲
Tự thị thiên thượngnhân gian đệ nhất thanh
余在少年曾一見
Dư tại thiếu niên tằng nhất kiến
監湖湖邊夜開宴
Giám hồ hồ biên dạ khai yến
此時三七正芳年
Thử thời tam thất chính phương niên
春風掩映桃花面
Xuân phong yếm ánh đào hoa diện
酡顏憨態最宜人
Đà nhân hám thái tối nghi nhân
歷亂五聲隨手變
Lịch loạn ngũ thanh tùy thủ biến
緩如涼風度松林
Hoãn như lương phong độ tùng lâm
清如隻鶴鳴在陰
Thanh như chích hạc minh tại âm
烈如荐福碑頭碎霹靋
Liệt như Tiến Phúc bi 1 đầu toái phích lịch
哀如莊舄病中為越吟
Ai như Trang Tích 2 bệnh trung vi Việt ngâm
聽者靡靡不知倦
Thính giả mỹ mỹ bất tri quyện
盡是中和大內音
Tận thị Trung Hòa 3 đại nội âm
西山諸臣滿座盡傾倒
Tây Sơn chư thần mãn tọa tận khuynh đảo
徹夜追歡不知曉
Triệt dạ truy hoan bất tri hiếu
左拋右擲爭纏頭
Tả pao hữu trịch tranh triền đầu 4
泥土金錢殊草草
Nê thổ kim tiền thù thảo thảo
豪華意氣凌公侯
Hào hoa ý khí lăng công hầu
五陵年少不足道
Ngũ lăng 5 niên thiếu bất túc thủ
并將三十六宮春
Tỉnh tương tam thập lục cung xuân
換取長安無賈寶
Hoán thủ Trường An 6 vô giá bảo
此夕回頭二十年
Thử dạ hồi đầu nhị thập niên
西山敗後余南遷
Tây Sơn bại hậu dư tam thiên 7
咫尺龍城不復見
Chỉ xích Long Thành bất phục kiến
何況城中歌舞莚
Hà huống thành trung ca vũ diên
宣撫使君為余重買笑
Tuyên phủ 8 sứ quân vị dư trùng mãi tiếu
席中歌妓皆年少
Tịch trung ca kỹ giai niên thiếu
席末一人髮半華
Tịch mạt nhất nhân phát bán hoa
顏醜神枯形略小
Nhan xú thần khô hình lược tiểu
狼藉殘眉不飾粧
Lang tạ tàn mi bất sức trang
誰知便是當年城中第一調
Thùy tri tiện thị đương niên thành trung đệ nhất điệu
舊曲新聲暗淚垂
Cựu khúc tân thanh âm lệ kỳ
耳中靜聽心中悲
Nhĩ trung tĩnh thính tâm trung bi
猛然億起二十年前事
Mãnh nhiên ức khởi nhị thập niên tiền sự
監湖湖邊曾見之
Giám hồ hồ biên tằng kiến tri
城郭推移人事改
Thành quách suy di nhân sự cải
幾度桑田變蒼海
Kỷ độ tang điền biến thương hải
西山基業一旦盡消亡
Tây Sơn cơ nghiệp nhất đán tận tiêu vong
歌舞空留一人在
Ca vũ không lưu nhất nhân tại
瞬息百年曾幾時
Thuấn tức bách niên tằng kỷ thời
傷心往事淚沾衣
Thương tâm vãng sự lệ triêm y
南河歸來頭盡白
Nam Hà 9quy lai đầu tận bạch
怪底佳人顏色衰
Quái để giai nhân nhan sắc suy
雙眼瞪瞪 空想像
Song nhãn trừng trừng không tưởng tượng
可憐對面不相知
Khả niên đối diện bất tương tri
Dịch nghĩa: Người đánh đàn ở thành Thăng Long

Người đẹp Long Thành
Họ tên không được biết
Riêng thạo đàn Nguyễn cầm
Dân trong thành gọi nàng là cô Cầm
Gãy khúc "Cung phụng" từ triều vua xưa
Một khúc đàn hay tuyệt từ trời đưa xuống thế gian.
Nhớ hồi trẻ tôi đã gặp nàng một lần
Bên hồ Giám trong một đêm yến tiệc
Tuổi cô cỡ hai mươi mốt
Áo hồng ánh lên khuôn mặt đẹp như hoa
Rượu đậm thêm nét mặt ngây thơ khả ái
Ngón tay lướt năm cung réo rắt
Tiếng khoan như gió thổi qua rừng thông
Thanh trong như đôi hạc kêu nơi xa xôi
Mạnh như sét đánh tan bia Tiến phúc
Sầu bi như Trang Tích lúc đau ốm ngâm rên tiếng Việt
Người nghe nàng say sưa không biết mệt
Trong khúc nhạc đại nội Trung Hoà.
Quan tướng nhà Tây say rượu nghiêng ngả
Lo vui chơi suốt đêm không nghỉ
Bên phải bên trái tranh nhau cho thưởng
Tiền bạc coi thường có nghĩa chi.
Vẻ hào hoa hơn bậc vương hầu
Giới trẻ nơi Ngũ Lăng không đáng kể
Dường như ba mươi sáu cung xuân
Nay Tràng An đã hun đúc được một báu vật vô giá.
Trong đầu nhớ lại đã hai mươi năm
Tây sơn thua bại, tôi vào Nam
Long Thành gần mà cũng chẳng được thấy
Còn nói chi đến chuyện múa hát trong thành.
Nay Tuyên phủ sứ bày cuộc vui đãi tôi
Ca kỹ trẻ xinh cả một đám
Chỉ có một kẽ tóc hoa râm ngồi cuối phòng
Mặt xấu, sắc khô, người hơi nhỏ
Mày phờ phạc không điểm phấn tô son
Sao mà đoán được người này là đệ nhất danh ca một thời.
Điệu nhạc xưa làm ta thầm nhỏ lệ
Lắng tai nghe lòng càng đau xót
Tự nhiên nhớ lại hai mươi năm trước
Bên hồ Giám trong dạ tiệc ta đã thấy nàng
Thành quách đã chuyển, người cũng đổi thay
Nương dâu trở thành biển cả đã nhiều
Cơ nghiệp Tây sơn cũng đà tiêu tán
Sót lại đây còn người múa ca.
Thấm thoắt trăm năm có là bao
Cảm thương chuyện cũ dùng áo thấm nước mắt
Ta từ Nam trở lại, đầu bạc trắng
Trách làm sao được sắc đẹp cũng suy tàn.
Hai mắt trừng lên tưởng nhớ chuyện xưa
Thương cho đối mặt mà chẳng nhìn nhận ra nhau.

Dịch thơ: Người đánh đàn thành Thăng Long

Có cô người đẹp Long Thành
Ta không biết rõ được danh tính nàng
Chỉ hay nàng thạo ngón đàn
Người trong thành vẫn gọi tên cô Cầm
Khúc xưa “cung phụng” cô đàn
Quả là những khúc nhân gian tuyệt trần
Xưa ta từng gặp một lần
Đêm hồ Gươm cô đang đàn tiệc vui
Tuổi chừng mười tám đôi mươi
Áo hồng tô nét mặt ngời như hoa
Rượu càng thêm vẻ ngây thơ
Năm cung réo rắt tay đưa nhẹ nhàng
Tiếng khoan gió thổi thông ngàn
Tiếng trong đôi hạc kêu màn trời khuya
Mạnh như sét đánh tan bia
Buồn như nhớ nước, nhớ quê hương nhà
Người nghe say đắm thiết tha
Ngỡ trong đại nội Trung Hòa vậy thay
Tây Sơn quan tướng đều say
Ngả nghiêng vui suốt đêm dài chẳng ngưng
Chen nhau tiền thưởng tiền mừng
Xem ra nàng cũng dửng dưng chẳng cầu
Hào hoa hơn bậc vương hầu
Ngũ Lăng giới trẻ dễ đâu sánh tày
Cung xuân ba sáu khúc bày
Trường An chung đúc trong tay một người
Bỗng ta lại nhớ một thời
Tây Sơn thua bại ta dời vô Nam
Long Thành không có dịp thăm
Nói chi đến chuyện nghe đàn với ca
Nay quan tuyên phủ đãi ta
Một đoàn gái trẻ múa ca trập trùng
Hoa râm mái tóc cuối phòng
Da khô mặt xấu người tong teo còm
Mặt phờ phạc chẳng phấn son
Sao mà đoán được danh đàn xưa đây
Điệu xưa nhỏ lệ hôm nay
Tai nghe não nuột lòng này xót xa
Mới chừng hai chục năm qua
Hồ Gươm dạ tiệc khi ta thấy nàng
Cảnh thay người đã suy tàn
Tây Sơn sự nghiệp huy hoàng cũng tan
Còn đây một nữ danh đàn
Trăm năm thấm thoát mơ màng là bao
Cảm thương nước mắt tuôn trào
Nam ra ta cũng mái đầu bạc phơ
Trách sao nàng chẳng gầy khô
Mắt trừng trừng ngó chuyện xưa hiện về
Thương thay tài sắc một thì
Nhìn nhau mà chẳng biết gì về nhau.
                               Đỗ Đình Tuân
                                            (dịch thơ)
Chú thích :
1. Bia chùa Tiến Phúc ở Nhiêu Châu, tỉnh Giang Tây. Tương truyền ông Phạm Trọng Yêm đời Tống, lúc làm quan ở Bá Dương, có người học trò nghèo dâng bài thơ hay, ông muốn giúp đỡ, cho rập một nghìn bản để bán lấy tiền. Chưa rập xong thì một đêm bản in bị sét đánh vỡ tan.
2. Trang Tích là người nước Việt, làm quan nước Sở. Một hôm Sở Vương hỏi mọi người: “Trang Tích là một kẻ tầm thường ở đất Việt, nay làm quan nước Sở, được phú quý rồi thì còn nhớ nước Việt nữa không?” Viên thị ngự đáp: “Phàm người ta có nhớ nước cũ hay không thường tỏ ra trong lúc đâu ốm. Nếu lúc này ông ta nói tiếng Việt, tức là nhớ nước Việt, bằng không thì nhớ nước Sở”.Sở Vương cho người lén nghe thì thấy Trang Tích nói tiếng Việt
3. Trung Hòa: tên một điện của Triều Lê ở Thăng Long
4. Triền đầu: món tiền thưởng cho người múa hát.
5. Ngũ Lăng: Nơi có 5 lăng tẩm của đế vương thời Hán. Dân nơi đây sống rất ào hoa
6. Trường An: Chỉ Thăng Long
7. Chỉ thời gian năm 1802, Nguyễn Du vào Nam làm quan cho nhà Nguyễn.
8. Tuyên phủ: Chỉ quan trấn thủ Bắc Thành (tức Thăng Long) thời Nguyễn Du đi sứ qua đây vào mùa thu năm 1813.
9.Nam Hà: Chỉ phía Nam sông Gianh.
18/6/2014
Đỗ Đình Tuân
Share on Google Plus

About Unknown

Bài viết này được chia sẻ bởi Unknown.
    Blogger Comment
    Facebook Comment

0 nhận xét:

Đăng nhận xét